Giậu đổ bìm leo nghĩa là gì

Cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng soạn giả đều giảng không chính xác. Bìm bìm (Ipomomea hederacea Jacq) thuộc họ Bìm bìm (Convolvulaceae), chữ gọi “khiên ngưu” 牽牛. Đây cũng là tên vị thuốc Bắc chữa phù thũng, thông đại tiểu tiện… Tương truyền, ngày xưa có người dắt trâu đến để đổi lấy phương thuốc chữa bệnh từ bìm bìm (dị bản: dắt trâu đến để cảm ơn người đã mách cho bài thuốc chữa khỏi bệnh từ bìm bìm), nên loài cây này có tên “khiên ngưu” 牽牛 (dắt trâu). Lại có thuyết cho rằng, vì trong hoa bìm bìm có hình ngôi sao, thời kỳ hoa nở lại trùng với sự xuất hiện của chòm sao Khiên Ngưu 牽牛 mùa hè (tức Ngưu Lang tinh 牛郎星 hay Ngưu Lang Chức Nữ tinh 牛郎織女星), nên dân gian gọi loài hoa này là “khiên ngưu”. Dược điển “Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam” của Đỗ Tất Lợi có ghi nhận vị thuốc này. Trong thực tế, bìm bìm là cây phát triển mạnh về mùa hè, giỏi chịu nắng nóng. Bởi thế người ta dẫn dụ bìm bìm leo lên phủ kín mái tôn, mái fibro xi măng (những vật liệu hấp thu nhiệt rất lớn), để chống nóng cho quán xá, chuồng nuôi gia súc, gia cầm. Theo đây, về nghĩa đen: “Bìm bìm đâu dám leo nhà gạch” không phải vì sợ “cái nóng kinh khủng toả ra từ nó có thể thiêu cháy dễ dàng cả dây bìm bìm tươi”, như lý giải của Nguyễn Đức Dương. Vậy, tại sao bìm bìm lại “đâu dám leo nhà gạch”? Bìm bìm phát triển cực mạnh, vứt đâu cũng sống. Dù là một vị thuốc Bắc, nhưng với người Việt, bài thuốc có vị "khiên ngưu" không thông dụng. Mặt khác, nếu cần thì người ta thu hái bìm bìm hoang dại rất sẵn có trong tự nhiên, chứ không bao giờ trồng. Bởi thế, dân gian không cho bìm bìm sống ở khu vực phong quang, hay đất đai gieo trồng, vì một khi đã leo lên được chỗ nào thì bìm bìm tồn tại và phát triển năm này qua năm khác, mọc lấn át tất cả. Sự che phủ dày đặc của bìm bìm không chỉ phá hỏng cây cối, mà còn phá hỏng rào giậu. Mà rào giậu thì sao? Lẽ thường, rào giậu không chỉ là địa giới phân chia nhà này với nhà kia, mà còn là phên giậu bảo vệ, che chắn kẻ gian tà hay gia súc, gia cầm xâm nhập phá hại. Nhìn vào hàng rào có thể đoán biết được gia cảnh giàu nghèo, quy củ hay bệ rạc của chủ nhân. Bởi thế, thành ngữ “giậu nát chó ỉa” được dùng để chỉ cảnh nhà sa sút, tha phương cầu thực, rào giậu không ai chăm sóc. Trong khi tục ngữ “Giậu đổ bìm leo” lại cho thấy, khi rào giậu còn được trông nom, tu bổ, thì không ai để cho bìm bìm leo lên cả. Chỉ khi gia cảnh tiêu điều hoang phế, “giậu nát chó ỉa”, thì bìm bìm mới có cơ hội leo lên. "Giậu đổ" thì "bìm leo"! Chính nghĩa đen này đã làm nên nghĩa bóng: kẻ tiểu nhân gặp lúc người ta thất thế mới thừa cơ vùi dập, lấn lướt, làm những điều mà trước đó chẳng dám ho he, động đậy. Đến đây có người sẽ hỏi, vậy tại sao ông Lục Du đời Tống bên Tàu lại có câu thơ: “Xứ xứ bìm bìm hoa tím giậu” (籓籬處處蔓牽牛 - Phiên ly xứ xứ mạn khiên ngưu)? Và bên Ta cũng có bài tập đọc từng đi vào ký ức bao người: “Có dây bìm bìm/Leo lên bờ giậu/Bướm vàng đến đậu/Hoa tím rung rinh”? Như vậy, bìm bìm vẫn leo lên bờ giậu đấy chứ! Thế nhưng, “giậu đổ” là loại giậu nào? Loại giậu bằng cây xanh thường dùng để bảo vệ vòng ngoài không bao giờ đổ nát, mục mại, mà chỉ ngày một tươi tốt. Bởi thế, người ta có thể để bìm bìm leo lên loại giậu xanh này cũng không sao. Còn giậu làm bằng tre nứa là loại giậu vòng trong, thường ngăn giữa sân và vườn nhà, bao quanh vườn rau để chống ngăn gia súc, gia cầm vào phá hoại. Nếu không được chăm coi, tu bổ, giậu này sẽ đổ nát. Giậu bằng tre nứa được giữ thông thoáng, phong quang để phơi quần áo. (“…phơi áo thì phơi bằng sào/Chớ phơi bờ rào rách áo chồng tao” – Truyện Tấm Cám). Ngoài ra, người ta có thể trồng bên cạnh hàng rau ngót, hay mấy gốc mồng tơi, mướp hương, dây mơ tam thể…nhẹ nhàng mà lại thu hái được sản phẩm. Không ai để giống bìm bìm hoang dại um tùm leo lên, chỉ tổ ẩm ướt, mục mại, rắn rết trú ngụ. Trở lại với câu “Bìm bìm đâu dám leo nhà gạch”. Xưa kia, phần nhiều nhà tranh vách đất lụp xụp. Thế nên “nhà gạch” là ngôi nhà quý. Theo đây, nếu như thành ngữ “Giậu nát chó ỉa” ám chỉ cảnh nhà sa sút, tiêu điều, thì câu “nhà ngói sân gạch cây mít” (dị bản “nhà ngói bức bàn”, “nhà ngói cây mít”) lại tả cơ ngơi bề thế, sung túc, vui vầy của người giàu có ở thôn quê. Với bờ giậu, mà một khi “giậu” có “đổ” thì bìm mới “leo” lên được, thì thử hỏi ai người để cho bìm bìm “leo nhà gạch”? “Nhà gạch” cao quý, chứ đâu phải “giậu nát chó ỉa”? Như vậy, về nghĩa đen: chỗ của bìm bìm là nơi bờ hoang, bãi rậm, “giậu nát chó ỉa”, không phải ở “nhà gạch”. Không ai để cho bìm bìm leo lên nhà gạch, vì đây không phải là chỗ dành cho nó, chứ không phải “vì cái nóng kinh khủng toả ra từ nó có thể thiêu cháy dễ dàng cả dây bìm bìm tươi”, như soạn giả “Từ điển tục ngữ Việt” lý giải. Về nghĩa bóng: Bìm bìm tượng trưng cho thấp kém, hèn mọn; nhà gạch là nơi chốn cao sang, tôn quý. “Bìm bìm đâu dám leo nhà gạch”, ý nói tự biết thân biết phận, không dám chơi trèo, đua đòi (câu đồng nghĩa “Đũa mốc đâu dám chòi mâm son”). Cũng dựa trên nghĩa đen đã phân tích ở trên, dân gian còn có câu: “bìm bìm lại muốn leo nhà gạch” (phê phán, chế giễu kẻ có thân phận thấp kém lại muốn đua đòi, chơi trèo; đồng nghĩa “Đũa mốc lại chòi mâm son”). Không phải “Đã hèn mọn thì chớ có bám víu vào các quý ông cao sang mà dễ bị thiệt đến thân”, như giải thích của Nguyễn Đức Dương.

Hoàng Tuấn Công/3/2021(http://tuancongthuphong.blogspot.com/)

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Dưới đây là những mẫu câu có chứa từ "giậu đổ bìm leo", trong bộ từ điển Từ điển Tiếng Việt. Chúng ta có thể tham khảo những mẫu câu này để đặt câu trong tình huống cần đặt câu với từ giậu đổ bìm leo, hoặc tham khảo ngữ cảnh sử dụng từ giậu đổ bìm leo trong bộ từ điển Từ điển Tiếng Việt

1. Rượu bìm bìm bổ dương

2. Hạt bìm biếc.

3. Ipomoea seaania là một loài thực vật có hoa trong họ Bìm bìm.

4. Son có thể xén tỉa làm giậu.

5. Một hàng giậu bao quanh ngôi nhà.

6. Leo lên trần rồi đổ a xít xuống đầu chúng nó đê.

7. Rào giậu của anh cần tỉa tót đấy.

8. Tôi lách mình qua và sang được bên kia hàng giậu.

9. Bonamia menziesii, tiếng Anh thường gọi là Hawaiʻi Lady's Nightcap, là một loài thực vật có hoa thuộc họ bìm bìm, Convolvulaceae, là loài đặc hữu của Hawaii.

10. 91% dân số Hà Lan đổ lỗi cho chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ cho sự leo thang sự cố.

11. Tìm thấy mặt nạ trượt tuyết trong một bờ giậu cách nhà anh bốn căn.

12. Nói cách khác, những phên giậu của ta cần phải có cửa để đóng mở.

13. Nó leo lên trên ghế, giúp em của nó leo lên ghế, mở nước ra, và tiếp tục đổ một đống xà phòng rửa chén vào cánh tay trầy xước của em trai nó.

14. Leo lên lưng anh, leo lên

15. Keo giậu chịu khô hạn rất tốt nhưng không chịu úng đặc biệt là khi còn non.

16. Khi nhìn theo chúng biến mất sau hàng giậu bên kia cánh đồng, Ron nói: — Tụi nó sẽ trở lại.

17. Harry biết ngay tức thì đây là hai con mắt đã quan sát mình ở bờ giậu hồi sáng này.

18. Khi Gary leo lên cây để cố gắng với lấy một cây kẹo có hình cái gậy, thì cả cái cây bị đổ xuống đất.

19. Leo xuống!

20. Người leo núi này đang ở trên dốc leo cuối cùng.

21. Leo lên cây.

22. Leo lên cây!

23. Vào tháng 5 năm 2008, leo Annapurna, ông đã phá vỡ bước lên của mình do một mối đe dọa săn bắn, nhưng tuần tới đã tăng lên để hỗ trợ người leo núi Tây Ban Nha Iñaki Ochoa de Olza, người đã sụp đổ.

24. Sau lưng em là vầng nắng lóa của bờ giậu cúc vàng, đã cao gấp đôi so với ngày tôi mất.

25. Leo núi đá.

Thành ngữ là một tập hợp từ cố định đã quen dùng mà nghĩa thường không thể giải thích đơn giản bằng nghĩa của các từ cấu tạo nên nó. Thành ngữ được sử dụng rộng rãi trong lời ăn tiếng nói cũng như sáng tác thơ ca văn học tiếng Việt. Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc, có tính hình tượng, tính biểu cảm cao.

Việc nói thành ngữ là một tập hợp từ cố định có nghĩa là thành ngữ không tạo thành câu hoàn chỉnh về mặt ngữ pháp, cũng không thể thay thế và sửa đổi về mặt ngôn từ. Thành ngữ thường bị nhầm lẫn với tục ngữ và quán ngữ. Trong khi tục ngữ là một câu nói hoàn chỉnh, diễn đạt trọn vẹn một ý nhằm nhận xét quan hệ xã hội, truyền đạt kinh nghiệm sống, hay phê phán sự việc, hiện tượng. Một câu tục ngữ có thể được coi là một tác phẩm văn học khá hoàn chỉnh vì nó mang trong mình cả ba chức năng cơ bản của văn học là chức năng nhận thức, và chức năng thẩm mỹ, cũng như chức năng giáo dục. Còn quán ngữ là tổ hợp từ cố định đã dùng lâu thành quen, nghĩa có thể suy ra từ nghĩa của các yếu tố hợp thành.

Định nghĩa - Khái niệm

giậu đổ, bìm leo có ý nghĩa là gì?

Dưới đây sẽ giải thích ý nghĩa của câu giậu đổ, bìm leo trong tiếng Việt của chúng ta mà có thể bạn chưa nắm được. Và giải thích cách dùng từ giậu đổ, bìm leo trong Thành ngữ Tiếng Việt. Sau khi đọc xong nội dung này chắc chắn bạn sẽ biết từ giậu đổ, bìm leo nghĩa là gì.

Nhân lúc người ta thất thế, hoạn nạn thì dấn tới thực hiện những ý đồ xấu xa.
  • số giàu đem đến dửng dưng là gì?
  • yêu nhau chẳng quản xa gần, mấy sông cũng lội mấy ngàn cũng qua là gì?
  • kẻ có tiền chẳng mạnh thì bạo là gì?
  • mẹ giàu con có, mẹ khó con không là gì?
  • hiền lành cắn sành không vỡ là gì?
  • nhịn như nhịn cơm sống là gì?

Tóm lại nội dung ý nghĩa của câu "giậu đổ, bìm leo" trong từ điển Thành ngữ Tiếng Việt

giậu đổ, bìm leo có nghĩa là: Nhân lúc người ta thất thế, hoạn nạn thì dấn tới thực hiện những ý đồ xấu xa.

Đây là cách dùng câu giậu đổ, bìm leo. Thực chất, "giậu đổ, bìm leo" là một câu trong từ điển Thành ngữ Tiếng Việt được cập nhập mới nhất năm 2022.

Kết luận

Hôm nay bạn đã học được thành ngữ giậu đổ, bìm leo là gì? với Từ Điển Số rồi phải không? Hãy truy cập tudienso.com để tra cứu thông tin các thuật ngữ chuyên ngành tiếng Anh, Trung, Nhật, Hàn...liên tục được cập nhập. Từ Điển Số là một website giải thích ý nghĩa từ điển chuyên ngành thường dùng cho các ngôn ngữ chính trên thế giới.

Tải thêm tài liệu liên quan đến bài viết Giậu đổ bìm leo nghĩa là gì